วิธีเลิกผัดวันประกันพรุ่งในการเรียน
-
การผัดวันประกันพรุ่งไม่ใช่ปัญหาความขี้เกียจ
-
ทำไมการเรียนถึงกระตุ้นให้ผัดวันประกันพรุ่งเป็นพิเศษ
-
กฎสองนาที: เริ่มลงมือทำได้จริงอย่างไร
-
ย่อยงานให้เล็กลงจนการเริ่มต้นเป็นเรื่องง่าย
-
สร้างกิจวัตรเพื่อเลิกพึ่งพาความมุ่งมั่นเพียงอย่างเดียว
คุณรู้ดีว่าต้องอ่านหนังสือเรื่องอะไร รู้มาตั้งหลายชั่วโมงแล้วด้วยซ้ำ แต่กลับพบว่าตัวเองกำลังจัดโต๊ะใหม่ ดูคลิปอีกสักคลิป หรือบอกตัวเองว่า "อีกห้านาทีจะเริ่ม" ซึ่งห้านาทีนั้นกลับกลายเป็นทั้งคืนไปเสียอย่างนั้น ถ้าเรื่องนี้ฟังดูคุ้น ๆ ข่าวดีคือมีงานวิจัยเกี่ยวกับการผัดวันประกันพรุ่งมากพอที่จะบอกได้ว่าทำไมมันถึงเกิดขึ้น และอะไรที่จะช่วยทำลายวงจรนี้ได้จริง ๆ
1. การผัดวันประกันพรุ่งไม่ใช่ปัญหาความขี้เกียจ
สิ่งที่เป็นประโยชน์ที่สุดที่จิตวิทยาค้นพบเกี่ยวกับการผัดวันประกันพรุ่งนั้นกลับสวนทางกับสามัญสำนึกอย่างมาก นั่นคือมันไม่ได้เกิดจากความขี้เกียจ การบริหารเวลาที่ไม่ดี หรือการไม่ใส่ใจเกรดมากพอ แต่เป็นปัญหาการจัดการอารมณ์ต่างหาก
การเริ่มลงมือทำงานที่รู้สึกน่าเบื่อ ยาก หรือทำให้กังวลใจ จะสร้างความรู้สึกไม่สบายใจขึ้นทันที และสมองของคุณซึ่งเก่งมากในการหลีกเลี่ยงความรู้สึกไม่สบายใจในปัจจุบัน จึงเลือกความโล่งใจระยะสั้น (ทำอะไรก็ได้ที่ไม่ใช่สิ่งนั้น) แทนที่ประโยชน์ระยะยาว (การที่ได้อ่านหนังสือจริง ๆ) ความโล่งใจนั้นเป็นเรื่องจริงและเกิดขึ้นทันที ส่วนต้นทุนที่ต้องจ่ายจะปรากฏขึ้นทีหลัง ซึ่งทำให้สมองมองข้ามมันไปได้ง่าย ๆ
การมองปัญหาใหม่แบบนี้สำคัญมาก เพราะมันเปลี่ยนสิ่งที่จะช่วยได้จริง คำแนะนำอย่าง "พยายามให้มากขึ้น" หรือ "มีวินัยมากขึ้น" กำลังแก้ปัญหาที่คุณไม่ได้มีอยู่จริง สิ่งที่ได้ผลจริงคือการทำให้ช่วงเวลาเริ่มต้นนั้นรู้สึกไม่สบายใจน้อยลง ซึ่งเป็นปัญหาคนละแบบเลย และแก้ไขได้ง่ายกว่ามาก
การผัดวันประกันพรุ่งเกิดจากความต้องการหลีกเลี่ยงความรู้สึกไม่สบายใจในตอนนี้ ไม่ใช่เพราะความขี้เกียจหรือวางแผนไม่ดี ทางแก้ไม่ใช่การมีความมุ่งมั่นให้มากขึ้น แต่คือการทำให้ก้าวแรกนั้นรู้สึกไม่สบายใจน้อยลงต่างหาก
2. ทำไมการเรียนถึงกระตุ้นให้ผัดวันประกันพรุ่งเป็นพิเศษ
งานบางอย่างมีแนวโน้มทำให้เราผัดวันประกันพรุ่งมากกว่างานอื่น และการอ่านหนังสือก็เข้าข่ายเกือบทุกข้อเลย:
- จุดเริ่มต้นที่คลุมเครือ คำว่า "อ่านหนังสือเตรียมสอบ" ไม่ได้บอกว่าจริง ๆ แล้วควรทำอะไรก่อน และงานที่ไม่ชัดเจนก็ยิ่งเริ่มยากกว่างานที่เจาะจง
- ผลตอบแทนที่มาช้า ผลลัพธ์ (เกรดดี สอบผ่าน) อยู่ห่างออกไปหลายสัปดาห์ ในขณะที่ความอึดอัดจากการเริ่มลงมือเกิดขึ้นทันที สมองของคุณมักลดคุณค่าของผลตอบแทนที่ไกลขนาดนั้นลงไปมาก
- ความกลัวที่จะยืนยันว่าตัวเองยังไม่เข้าใจ การเปิดโน้ตขึ้นมาบังคับให้คุณต้องเผชิญหน้ากับหัวข้อที่คุณยังไม่แม่น การหลีกเลี่ยงมันจึงรู้สึกปลอดภัยกว่าการเผชิญหน้า
- ความสมบูรณ์แบบเกินไป ถ้าทำเซสชันเรียนแบบ "จริงจัง" ตั้งใจเต็มที่สามชั่วโมงไม่ได้ สมองบางส่วนของคุณก็จะสรุปไปเองว่าอย่างนั้นก็ไม่คุ้มที่จะเริ่มเซสชันสิบนาทีเหมือนกัน
การอ่านหนังสือรวมเอาตัวกระตุ้นการผัดวันประกันพรุ่งเกือบทุกอย่างไว้ในที่เดียว ทั้งจุดเริ่มต้นที่ไม่ชัดเจน ผลตอบแทนที่อยู่ไกล และความอึดอัดใจจากการต้องเผชิญ กับสิ่งที่ยังไม่เข้าใจ
3. กฎสองนาที: เริ่มลงมือทำได้จริงอย่างไร
เทคนิคที่ได้ผลดีที่สุดในการเอาชนะการผัดวันประกันพรุ่งนั้นเรียบง่ายอย่างไม่น่าเชื่อ คือการย่อยงานให้เล็กลงจนใช้เวลาเริ่มต้นไม่ถึงสองนาที ไม่ใช่เพื่อให้ทำเสร็จ แต่เพื่อให้ เริ่ม ได้เท่านั้น
"อ่านหนังสือชีววิทยา" นั้นคลุมเครือและใหญ่เกินกว่าจะเริ่มได้ ในขณะที่ "เปิดโน้ตวิชาชีววิทยาแล้วอ่านย่อหน้าแรก" ใช้เวลาแค่สิบวินาที และไม่มีแรงต้านแบบที่งานก้อนใหญ่มี เทคนิคนี้ได้ผลเพราะการเริ่มต้นมักเป็นส่วนที่ยากที่สุดเสมอ พอผ่านไปสักไม่กี่นาที แรงส่งก็จะพาคุณทำงานที่เหลือไปเองเป็นส่วนใหญ่ และการหยุดกลับรู้สึกยากกว่าการทำต่อไปเสียอีก
- แทนที่จะบอกตัวเองว่า "ทบทวนบทที่ 4" ให้ลองเปลี่ยนเป็น "อ่านสรุปบทที่ 4 ออกเสียง"
- แทนที่จะบอกว่า "เขียนเรียงความ" ให้ลองเปลี่ยนเป็น "เขียนประโยคแรกของบทนำ ต่อให้ไม่เพราะก็ไม่เป็นไร"
- แทนที่จะบอกว่า "ทำแฟลชการ์ด" ให้ลองเปลี่ยนเป็น "ทบทวนแฟลชการ์ดห้าใบ"
คุณไม่ได้กำลังหลอกตัวเองไปตลอด แต่แค่กำลังกำจัดอุปสรรคเดียว (ขนาดของก้าวแรก) ที่ตอนนี้กำลังกันไม่ให้คุณผ่านนาทีที่ศูนย์ไปได้เท่านั้นเอง
4. ย่อยงานให้เล็กลงจนการเริ่มต้นเป็นเรื่องง่าย
กฎสองนาทีจะได้ผลดีที่สุดเมื่อใช้ร่วมกับการย่อยงานออกเป็นชิ้นเล็ก ๆ จนทุกส่วนที่เหลือรู้สึกจัดการได้:
- เปลี่ยนคำกริยาที่คลุมเครือให้เจาะจง "เข้าใจบทที่ 4" กลายเป็น "ไล่รายชื่อคำนิยามสำคัญสามคำในบทที่ 4"
- ตั้งเวลาให้สั้นอย่างเหลือเชื่อสำหรับช่วงแรก ห้าหรือสิบนาที ไม่ใช่หนึ่งชั่วโมง คุณสามารถเรียนต่อได้เสมอเมื่อเริ่มไปแล้ว แต่ในตอนแรกให้สัญญากับตัวเองแค่ช่วงสั้น ๆ ก่อน
- เตรียมสภาพแวดล้อมไว้ตั้งแต่คืนก่อนหน้า เปิดแท็บ หนังสือ หรือสมุดที่ถูกต้องทิ้งไว้ล่วงหน้า เพราะทุกขั้นตอนที่แทรกอยู่ระหว่าง "ตัดสินใจจะเริ่ม" กับ "ลงมือเริ่มจริง ๆ" คือโอกาสอีกครั้งที่คุณอาจเลิกล้มไปก่อน
- แยกการเริ่มต้นออกจากการทำให้เสร็จ เป้าหมายเดียวของช่วงแรกคือแค่เริ่ม ส่วนวันนี้จะเรียนหัวข้อนั้นจบหรือไม่ ไม่ได้เกี่ยวข้องกับว่าวันนี้นับเป็นชัยชนะหรือเปล่า
ย่อยงานลงเรื่อย ๆ จนกระทั่งการกระทำถัดไปที่แท้จริงใช้เวลาไม่ถึงสองนาที ขนาดของก้าวแรกต่างหาก ไม่ใช่ระดับแรงจูงใจของคุณ ที่มักเป็นตัวตัดสินว่าคุณจะ เริ่มลงมือหรือไม่
5. สร้างกิจวัตรเพื่อเลิกพึ่งพาความมุ่งมั่นเพียงอย่างเดียว
ความมุ่งมั่นเป็นทรัพยากรที่มีจำกัดและใช้แล้วหมดไป การพยายามฝืนใจตัวเองให้เริ่มลงมือทุกวันด้วยความมุ่งมั่นเพียงอย่างเดียวสุดท้ายก็มักจะล้มเหลว ในขณะที่กิจวัตรจะช่วยตัดการตัดสินใจออกไปเลย นี่คือเหตุผลที่กิจวัตรเอาชนะแรงจูงใจได้ในระยะยาว
- อ่านหนังสือเวลาและสถานที่เดิมให้บ่อยที่สุดเท่าที่ทำได้ การทำซ้ำ ๆ จะเปลี่ยนคำถาม "ตอนนี้ควรเริ่มไหมนะ" ให้กลายเป็นนิสัยที่ไม่ต้องตัดสินใจอีกต่อไป
- ผูกการอ่านหนังสือเข้ากับนิสัยที่มีอยู่แล้ว เช่น "ทันทีหลังกินข้าวเช้า" หรือ "พอถึงบ้านปุ๊บ" จะให้สมองมีตัวกระตุ้นที่ไม่ต้องคิดอะไรเพิ่ม
- ติดตามจำนวนวันที่ทำต่อเนื่อง ไม่ใช่แค่ผลลัพธ์ แค่มาทำสิบนาทีก็นับเป็นชัยชนะได้แม้ในวันที่แย่ ๆ เพราะความสม่ำเสมอสะสมผลได้เร็วกว่าเซสชันสุดโหดที่นาน ๆ ครั้ง
- ให้อภัยตัวเองเร็ว ๆ เมื่อพลาดไปวันหนึ่ง การพลาดไปหนึ่งวันเป็นแค่จุดเล็ก ๆ แต่ความรู้สึกผิดที่ตามมาหลังจากพลาดวันนั้นต่างหาก ที่มักจะลากยาวจนกลายเป็นทั้งสัปดาห์
กิจวัตรช่วยตัดคำถามที่ต้องตัดสินใจทุกวันอย่าง "ตอนนี้ควรเริ่มไหม" ออกไป ซึ่งสำคัญกว่าแรงจูงใจเสียอีก เพราะความมุ่งมั่นมีวันหมด แต่นิสัยไม่ต้องใช้มันเลย